مدرسه خاقانی واقع در 15 کیلومتری غرب گرگان در شمال روستای کفشگیری، در منطقه خطیر آباد واقع شده است این مدرسه، برای اولین بار در سال 1307 در روستای کفشگیری، در اتاقی جنب مسجد جامع آغاز به کار نمو د . مدرسه خاقانی در طول فعالیت خود پذیرای دانش آموزان بلوک سدن رستاق (روستاهای غرب گرگان و شرق شهرستان کردکوی) بوده است .

 این مدرسه به همت علی محمد خطیری از اهالی کفشگیری راه اندازی شد . وی تاجری بود که به علت داشتن نمایندگی قماش ، انبار محصولات کشاورزی و موقعیت اجتماعی همچنین ارتباطات و رفاقتی که با مسئولین منطقه از جمله رییس فرهنگ وقت داشت با تهیه ی بخشی از امکانات با مساعدت اداره فرهنگ، مدرسه را در روستا بنا نمود. تا جایی که محل سکونت مدیر مدرسه و همچنین چند تن از دانش آموزان که از روستاهای دور می آمدند، در منزل او بود. دانش آموزان بیش از 32 روستای منطقه با طی مسافت های دور و نزدیک برای تحصیل در این مدرسه حاضر می شدند . برای حضور در مدرسه تهیه ی لباس متّحدالشکله الزامی بود.دانش آموزان با یونیفورم وکلاه با ظاهری آراسته در دوشیفت صبح و عصر به فراگیری علم مشغول بودند. روستاهای تحت پوشش: مدرسه خاقانی ، دانش آموزان بیش از 30 روستا را تحت پوشش خود قرارمی داد که به مرور بعضی از روستاها از بین رفته یا با روستاهای مجاور خود ادغام شده اند .

 نام روستاهای تحت پوشش به شرح زیر است :

 کفشگیری، سرکلاته ، اسبومحله، ، نوچمن، شموشک سفلی و علیا، نامن، میاندره، خراب مسجد، مفید آبا د، گرجی محله،دنگلان، درودمحله،شاهده، مهترکلاته،یساقی،پیشین کلاته، کلامو (بین بالاجاده و میاندر ه )، نودیجه، تخشی محله، حیدرآباد، کلاجان سادات و قاجار،چالکی، ورسن، کلو، یالو، . سیدمیران، سدن، کلاسنگیان، بالاجاده، هاشم آباد

 مقطع تحصیلی:

 دانش آموزان دبستان خاقانی کفشگیری، در سه سال اول1311-1308 ) به علت نبود امکانات در یک اتاق تحصیل ) میکردند که صحت این مطلب را می توان در نامه ی مدیر مدرسه به اداره فرهنگ که در تاریخ 29 شهریور 1311 یادآورشده است، دریافت نمود. در این دبستان، علاوه بر تحصیل دانش آموزان روستاها ی منطقه ،کلاسهای پیش دبستانی نیز همزمان برای نو آموزان برگزار می شد و خانواده ها موظف بودند دانش آموزان را برایفرا گرفتن سواد به مکتب خانه بفرستند . ساعات کار - مکتب خانه بعد از تعطیلی مدرسه و در ساعات 5 الی7 بعد ازظهر بود. در سال های اول دانش آموزان تا مقطع چهارم ابتدایی در این مدرسه درس می خواندند و برای تحصیل در کلاس های پنجم و ششم به گرگان یا کردکوی مراجعه می کردند. اولین سال تشکیل کلاس پنجم، در سال 1317 بود که در سال 1318 تعطیل شد و در سال 1319 کلاس پنجم و ششم برقرار گردید و دانش آموزان این مدرسه تا کلاس ششم ابتدایی را در این مدرسه می گذراندند.

 مکان مدرسه :

 دبستان دولتی خاقانی کفشگیری ابتدا در اتاق کوچکی کنار مسجد جامع روستای کفشگیری آغاز به کار نمود، سپس با افزایش تعداد دانش آموزان در چندین نوبت به منزل علیجان شهریاری، میرزاعباس فامیلی و محمدحسین شهریاری تغییر مکان داد و در سال 1317 به منزل محمد باقرخان سردار رفیع منتقل شد. بعدها با ایجاد ساختمان مدرسه واقع در 2 کیلومتری شمال روستای کفشگیری خطیر آباد مدرسه به این مکان منتقل شد . چگونگی شکل گیری ساختمان دبستان خاقانی کفشگیری در منطقه خطیر آباد و انتقال مدرسه به خطیر آباد منطقه خطیر آباد در سال های قبل از 1320 در مسیر اصلی جاده قدیم گرگان –کردکوی دارای درمانگاه ،پاسگاه ،دفتر پست ،کارخانه پیله کرم ابریشم ،مهمانخانه و همچنین محل تجارت و به نوعی مرکزیت روستاهای منطقه بوده است .دستور ساخت مدرسه در خطیر آباد توسط رضا شاه پهلوی داده شد . در سفر وی به گرگان در سال 1318 که مردم و دانش آموزان برای استقبال در منطقه خطیر آباد تجمع کرده بودند، یکی ازدانش آموزان دختر متنی نیز قرائت نمو د . حضور دانش آموزان باعث شد که رضا شاه  پهلوی دستور ساخت مدرسه جدید را در منطقه بدهد.

ساختمان جدید دبستان

 در سال 1318 مقدمات ایجاد ساختمان مدرسه در زمینی متعلق به اداره املاک و به مساحتی بالغ بر 5000 متر مربع آغاز شد. طراحی و نقشه کشی ساختمان مدرسه توسط اداره فرهنگ و معارف صحرا و استراباد و مهندسان و طراحان آلمانی انجام گرفته است و بنای ساختمان را معما ران شیرازی ساخته اند .

 برای ایجاد ساختمان جدید مدرسه در منطقه خطیر آباد از طرف اداره فرهنگ برای نقشه کشی و طراحی اولیه و مقدمات کار به منطقه آمدند و عملیات ساخت و سازساختمان از همان سال شروع شد . مصالح ساختمان توسط افراد بومی و محلی توسط اسب و الاغ به مکا ن مدرسه آورده می شد و ناظری از طرف اداره فرهنگ مسئول نظارت بر کار ساخت مدرسه را برعهده داشت.

9 به نظر می رسد همزمان با اشغال شمال ایران توسط روسها در سال 1320 ساختمان مدرسه به اتمام رسیده باشد . در فاصله ای که روسها منطقه را اشغال کرده بودند ساختمان مدرسه به علت هرج و مرج مورد غارت قرار گرفت و بخشی از در و پنجره های چوبی آن به سرقت رفت که پس از مدتی و با حاکم شدن آرامش در منطقه بخشی از اموال سرقتی به مدرسه برگردانده شد و مدرسه به طور رسمی کار خود را در ساختمانی جدید در منطقه خطیر آباد آغاز نمود.

ساختمان مدرسه : شکل تپانچه ای ساختمان مدرسه بیانگر این مطلب است که با دقت و ظرافت خاص علم مهندسی طراحی شده که نوع خاص معماری ساختمان مدرسه با ستونهای استوانه ای بلند و پله های مدوّر بیانگر معماری ساختمانهای هم عصر خویش از جمله ساختمان دادگستری و مدرسه ایرانشهر گرگان میباشد.

 مساحت کل ساختمان بدون احتساب راه پله ی پشت مدرسه 460 متر مربع می باشد و تعداد 6 کلاس درس برای تحصیل دانش آموزان تا سال 6 ابتدائی طراحی شده است. کف ساختمان از زمین یک متر بالاتر قرار گرفته است و دالان های تعبیه شده در کف ساختما ن ( دهانه ا ی مربعی شکل به اندازه نیم متر ) باعث شده، رطوبت به ساختمان آسیب نرساند .

 همچنین در فصل تابستان، جریان هوا را در این دالانها باعث خنک شدن کف ساختمان و در فصل زمستان، تزریق آتش موجب گرم شدن ساختمان می شود. شیوه آرایش کلا س ها به صورت غربی سبب شده است روشنائی کلاسها توسط نور آفتاب در اکثر ماههای سال تأ مین شود و همچنین وزش نسیم و بادهای مدیترانه ای باعث تعدیل هوای اتاق ها می گردد.

کلاسهای غربی 4 واحد است و مساحت آن هر یک 34,5 متر مربع می باشد که به نظر می رسد برای سالهای اول تا چهارم و کلاسهای سمت شرقی که مسا حت آن کمتر است، برای سالهای پنجم و ششم طراحی شده باشد. جنس پنجره ها چوبی و به صورت شبکه ای طراحی شده است.

در کلاسها نیز به صورت چوبی و به عرض یک متر، فضای کلاسها را به راهروی غربی متصل می کند. سالنهای قسمت شرقی و غربی در محل سالن مرکزی به هم متصل می شو د . ارتفاع سالن مرکزی بیشتر از سالنهای شرقی و غربی می باشد و در قسمت بالای آن پنجره ای تعبیه شده است که این امر باعث جریان هوای گرم از سمت سالنهای فرعی به سمت سالن اصلی می شود که به علت سبک بودن هوای گرم از پنجره های بالایی عبور می کند این تکنیک، باعث خشک شدن هوای داخل سالن به صورت طبیعی می شود .

 عرض راهروی غربی 210 سانتیمتر وطول آن 22 متر می باشد و با استفاده از چهار پنجره ای که به سمت شمال قرار گرفته اند، چشم انداز پشت مدرسه را نمایش می دهد و نور و هوای مناسب راهرو را تامین می کند. سالن اصلی مدرسه با مساحت حدود 60 مترمربع و ارتفاع بیش از 6 متر، فضائی منحصر به فرد ایجاد نموده است .

همه ی راهروها واتاقهای مسئولان مدرسه به آن ختم می شده وبه نوعی مرکزیت مجموعه را به عهده می گرفته است. ارتفاع بلند سالن وپنجرۀ های کوچکی که در بالای قسمت شمالی سالن قرار می گیرد، هوائی بسیار متبوع در سالن ایجاد نموده است .

سالن اصلی توسط 3 مورد در شمالی به فضای پشت مدرسه ا رتباط داده شده است که ابعاد این درها 2/2 متر می باشد پس از خروج از این درها بر روی راه ×1 پل های قرار می گیریم که به صورت کمانهای متحدالمرکز نمایی زیبا داشته که دسترسی خیل عظیم دانش آموزان را هنگام زنگهای تفریح به حیاط پشت به سهولت امکان پذیر میسازد. جالب توجه اینکه مرکز تمامی کمانهای راه پله با محل بر خورد امتداد راهروی غربی وشمال شرقی منطبق می باشد .

دفتر مدرسه در قسمت جنوب ساختمان قرار گرفته است که دو پنجره ی جنوبی وشرقی تقریباً بر تمام محوطه ی جلوی مدرسه احاطه دارد.

دروسی که در سالهای ابتدایی تدریس می ش د ند

عبارتند ا ز : (اول تا چهارم دبستان ) املا، خوشنویسی،حساب،فارسی،تجزیه، ورزش، رونویسی، شرعیات، قرآن،سرود، جغرافیا، تاریخ و مشق. که تجزیه فقط در سال اول تدریس می شد ،سرود از کلاس دوم به بعد و تاریخ و جغرافیا کلاس سوم و چهارم تدریس میگردید.

 نماینده فرهنگ :

این مدرسه در گذشته با 11 مدرسه دیگر (گرگان، آق قلا،سرخنکلاته، گنبد، مینودشت،کلاله، خطیرآباد، بندرگز،کردکوی، گمیشان، بندر ترکمن و علی آبا د ) خود، به عنوان « نماینده فرهنگ » در سطح منطقه مطرح بود که وظیفه ایجاد مدارس جدید در منطقه و سرکشی مدارس را به عهده گرفته است.

از مدارسی که بعدها در منطقه ایجاد شد می توان به مدرسه مهرداد دنگلان، فروغی سید میرا ن ،غزالی یساقی ونوبنیاد میاندره اشاره نمو د . که سرکشی و نظارت برکار مدارس جدید برعهده نماینده فرهنگ بود.

 از پیشگامان علم در منطقه می توان ا ز : سید یحیی ضیایی مدیر و آقای پیر نیا یا پیر مدیر (لقب معلم ) به عنوان اولین مدیران و معلمان مدرسه و از آقای [سید جعفر ] کیا موسوی به عنوان اولین مستخدم نام بر د . علیرضا خطیری نخستین دانش آموزی بود که در سال 1321 موفق به اخذ دیپلم از دبیرستان البرز تهران شد . اولین حضور دانش آ موزان دختر در مدرسه در سال 1315 بود که به عنوان نخستین دانش آموز ممتاز مدرسه می توان از فاطمه هرندی یاد کر د .

ناظران ساخت مدرسه : علی اصغر سعیدی از سرخنکلاته و بعد از ایشان محمد علی ربیع نژاد بوده اند . اولین معلم زن مدرسه خانم پری دخت ریحانی و اولین معلم از دانش آموزان مدرسه، ابوالقاسم ربیع نژاد و قاسم علی رایج بوده اند. / مساحت فعلی زمین مدرسه : (4738 ) متر مربع -کل زیر بنای آموزشی مدرسه 460 متر می باشد. اند.

 

اسامي دانش آموزان سالهای نخست  مدرسه خاقاني1315-1316

 

نام و نام خانوادگي	نام پدر	تولد	روستا	توضيحات
محمد مومني	بهرام	1304	يساقي	کلاس دوم
عيسي نجفي	حسن	1302	نو ديجه
صفر روشن آبادي حيدر پور		1303	يساقي
نقي باقري	محمد باقر	1303	دور محله
شعبان قرباني	قربان	1304	نوديجه	شاگرد اول
اسماعيل حسيني نژاد	ابراهيم	1303	نو ديجه
حسن علي زاده	حضرت	1303	نو ديجه
کاظم کمالي	جعفر قلي	1304	سر کلاته
حضرت قلي حاجي مشهدي		1300	کلاجان
عباس رحيم نژاد	امامقلي	1302	نوديجه
مهدي اخوان	عباس	1306	کفشگيري	دروس املا انشا رونويسي خط حساب فارسي شرعيات قران ورزش سرود
حسين ربيع نژآد	عباس	1306	اسبو محله
يدا... اتحادي	محمد
شعبان روشن آبادي	قربان	1305	يساقي
علي اکبر تازيک	احمد	1304	سيد ميران
کاظم علي کرامتي	خدابخش	1302	چالکي
حسن دامغاني	غلامعلي	1303	دامغان
صفر روشن آبادي	بابا قلي	1303	يساقي
جانعلي برزگر	صفر علي	1300	سرکلاته
شعبان روشن آبادي	قربان	1305	يساقي
تقي باقري	اسماعيل	1303	هاشم آباد
نام و نام خانوادگي	نام پدر	تولد	روستا	توضيحات
تقي رايجي	سلطان	1301	کفشگيري	کلاس سوم
رضا باقري	اسماعيل	1300